Copyright: Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Opening Michiel van Raaij. Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Ivar Diekerhoef, Kuub. Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Presentatie Hugo de Clercq, Faro. Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Hugo de Clercq, Faro. Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Jeroen Zuidgeest, MVRDV. Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Koffiepauze. Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Dirk Jan Borski, BNB Architecten. Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Marc Koehler, Marc Koehler Architects. Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Debat. Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Debat. Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Opening Michiel van Raaij. Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Ivar Diekerhoef, Kuub. Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Presentatie Hugo de Clercq, Faro. Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Hugo de Clercq, Faro. Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Jeroen Zuidgeest, MVRDV. Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Koffiepauze. Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Dirk Jan Borski, BNB Architecten. Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Marc Koehler, Marc Koehler Architects. Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Debat. Thea van den Heuvel/DAPh
Copyright: Debat. Thea van den Heuvel/DAPh

Verslag tweede dag Het Grote Woningbouwcongres

16 februari 2015, 17:20
Collectief Particulier Opdrachtgeverschap is de toekomst, aldus Hugo de Clercq van Faro tijdens deel twee van Het Grote Woningbouwcongres, afgelopen vrijdag. Architecten kunnen met CPO het initiatief weer naar zich toetrekken en hun rol uitbouwen.

CPO is geen wijdverbreide praktijk, maar gestaag in opkomst. Op basis van de CPO-projecten die de redactie van Architectenweb onder ogen komen, is besloten een deel van Het Grote Woningbouwcongres aan dit onderwerp te wijden. Tegelijkertijd is er nog veel onbekendheid met het verloop van CPO-processen.

Dat ervaart ook Ivar Diekerhof, die vanuit Kuub CPO-projecten begeleid. Hij ziet dat met name het eerste deel van een CPO-traject, voorafgaand aan het ontwerpen en bouwen, voor veel architecten onbekend terrein is. Hij geeft een stappenplan voor het traject. Om te beginnen is het van belang zoveel mogelijk informatie te verzamelen en mensen aan je te binden.

Investeringskosten
"Houd om het in- en uitstappen van deelnemers te vergemakkelijken de investeringskosten in het begin laag", zegt Diekerhof. "Bovendien geven sommige provincies subsidies. Zoek dat in het begin uit, want juist de eerste periode is de meest risicovolle. Later in het voortraject kan een aannemer mede-investeerder worden met grotere bedragen."

Verder wijst Diekerhof erop dat CPO zeer uiteenlopende projecten kan betreffen. Volgens hem is het ook in het goedkopere segment van woningbouw mogelijk en kan het net zo goed een rijtje zelfstandige eengezinswoningen als een woongroep betreffen. Voorbeelden van CPO op grotere schaal zijn een wijk die Faro in Ede heeft ontworpen en Almere Oosterwold, een stedenbouwkundig project van MVRDV.

Eenheid bij differentiatie
CPO-projecten betekenen overigens niet dat 'alles kan'. Het is belangrijk om een balans te vinden tussen efficiëntie in het bouwproces en de variatie die recht doet aan de individualiteit van de opdrachtgevers. Architect Hugo de Clercq van Faro wijst erop dat zeker bij CPO-projecten goed onderzocht moet worden wat de toekomstige bewoners willen; de architect moet ontwerpen wat de opdrachtgever accepteert.

Voor het project in Ede heeft Faro, op basis van de wensen van de opdrachtgevers, een basiscatalogus samengesteld. Deze biedt voldoende mogelijkheden voor individualisering. "Ook verdere individuele aanvullingen waren mogelijk, maar tegen extra betaling", vertelt De Clercq. "Dat moet je vanaf het begin wel duidelijk stellen." Zo heeft het architectenbureau gezorgd voor differentiatie, terwijl ook de een eenheid in het geheel is bewaakt.

Groene ontwikkeling
Almere Oosterwold is een voorbeeld hoe CPO kan worden toegepast op landschappelijk niveau. "Bij Oosterwold is radicaal ingezet op menging van agrarisch grondgebruik en stedenbouw", vertelt Jeroen Zuidgeest, stedenbouwkundige bij MVRDV. Hier kunnen particuliere opdrachtgevers zelf, bovendien individueel dan wel collectief, invulling geven aan het 'groene' deel van de kavel. "De een kiest voor een boomgaard bij zijn huis, anderen voor gezamenlijke stadslandbouw."

Zuidgeest laat hiermee zien dat CPO ook mogelijkheden biedt voor andersoortige ontwikkelingen, zoals waterbeheer of voedselvoorziening. Hij houdt het zelfs voor mogelijk dat er nieuwe typologieën gaan ontstaan: "Er is een groep pensionado's die rondtrekt met campers, maar voor zo'n drie maanden per jaar een vaste basis in Nederland wil hebben. Wat hebben ze nodig? Een stopcontact en een brievenbus", zegt Zuidgeest. "Gezamenlijk kunnen zij in Almere Oosterwold opdracht geven een grote hal met basisvoorzieingen te bouwen."

Bottom-up
Dirk Jan van Wieringen Borski van het bureau BNB architecten liet eveneens zien hoe verschillend CPO-projecten kunnen zijn, maar ook hoe verschillend de rollen van 'de architect' kunnen zijn. Borski laat zien dat met bottom-up initiatieven de architect - in de verschillende rollen die hij kan aannemen - grote invloed kan hebben.

BNB heeft al meermaals het initiatief genomen, zoals voor de ontwikkeling van de eigen bedrijfshuisvesting de XXX-en op Steigereiland in Amsterdam, of voor een bottom-up promotie van de CPO-projecten in Buiksloterham (beide initiatieven in samenwerking met René de Prie van BO6), waaraan de gemeente geen geld wilde besteden. "Nu zijn zes van de acht projecten gestart; als architect kun je aan de wieltjes draaien", concludeert hij.

Momenteel is BNB als onderdeel van XOOMlab bezig met Collectieve Eiland Ontwikkeling, een poging om achthonderd woningen te realiseren op het al opgespoten Centrumeiland van IJburg waarvoor de gemeente Amsterdam zelf nog geen ontwikkelaars heeft gevonden.

Zelf ontwikkelen en vermarkten
De architect van vroeger is niet meer gewenst, stelde ook keynote-spreker Marc Koehler. De architect moet volgens hem zelf het initiatief nemen. "Als de architect afhankelijk blijft van de risicomijdende partijen", zo stelt Koehler, "blijven de opdrachten uit en de gebouwen saai." Men komt niet meer naar je toe met een opdracht volgens hem: "Je moet zelf je producten ontwikkelen en promoten."

Het product dat Marc Koehler Architects binnen architectengroep De Hoofden heeft ontwikkeld is het concept Superlofts. In de Amsterdamse Houthaven worden lofts gerealiseerd met een vrije hoogte van vijf meter en een ruime beuk van 6,5 meter. Binnen dit 'mainframe' is een individuele invulling mogelijk, met naar wens meer grote open ruimte of meer kamers op de twee verdiepingen die hierin te maken zijn. Superlofts worden, na Amsterdam, ook in Utrecht en Delft gerealiseerd.

Zelf initiatief nemen en bottom-up ontwikkelen, dat is de boodschap die steeds terugkeert. Biedt als architect iets aan, waarmee een collectief van particulieren uit de voeten kan om er een gewenste invulling aan te geven. Zoals Zuidgeest al eerder op de ochtend zei: "Mensen kunnen hun zelf vormgegeven sneakers online bestellen. Dat moeten architecten ook mogelijk maken met woningen."

Andere nieuwsberichten

Een familiehuis uit lokale materialen

Gisteren, 16:03

Lee Towers in Rotterdam opgeleverd

Gisteren, 16:02

Kliniek als villa in het bos door EGM

Gisteren, 14:27

Eerste paal Huis van Delft geslagen

8 november, 4:02

Woningnood in oosten door komst Randstedelingen

Gisteren, 12:11

PBL: meer aandacht voor landschap in ruimtelijk beleid

Gisteren, 10:19

'Brainport Eindhoven loopt vast'

Gisteren, 09:33

'Energietransitie trekt Nederlanders armoede in'

8 november, 10:21

Minister: veertig procent minder woningen door stikstofcrisis

8 november, 9:39

Ditt Officemakers projecteert ontwerp op locatie

7 november, 4:47
Reynaers B.V.
ODS Jansen
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Caparol
Tarkett BV
Kawneer (voorheen Alcoa)
Verosol Nederland B.V.
Pittsburgh Corning Nederland B.V. (FOAMGLAS)
OCS | Office Cabling Systems
Forster
Balink Glas & Aluminium BV
HMB profit locks & tools
Performance in Lighting
Sempergreen
EeStairs | stairs and balustrades
Aluprof Nederland BV
Intal BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
AGC Nederland Holding B.V.
Eternit
KONE Liften en Roltrappen en Deursystemen
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken B.V.
Foreco Dalfsen
Wienerberger B.V.
AluK Aluminium b.v.
3M NEDERLAND BV
Zoontjens
Duco Ventilation & Sun Control
ROCKWOOL B.V.
Van Bruchem Staircases
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederlands B.V.
Rockpanel
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas B.V.
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Sika Nederland B.V.
Saint-Gobain Building Glass Nederland
Faay Vianen B.V.
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica
Holonite B.V.
OWA Benelux BV
Serge Ferrari
Tata Steel's Colorcoat®
Mobelli Soft Seating- True Design
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan