Copyright: De Markthal ( Ossip van Duivenbode)
Copyright: Bezoekers in De Rotterdam tijdens Motel Mozaïque ( Ossip van Duivenbode)
Copyright: Barack Obama bekijkt het 3D-geprinte grachtenhuis in het Rijksmuseum ( DUS architects)
Copyright: Rem Koolhaas op de biënnaletentoonstelling Elements of Architecture ( Francesco Galli)
Copyright: Lichtkunstwerk Rainbow Station van Daan Roosegaarde ( Pim Hendriksen)
Copyright: Tentoonstellings IABR
Copyright: Frits van Dongen ( de Architekten Cie.)
Copyright: Presentatie Reimarkt ( KAW)
Een van de winnende inzendingen Rebuild by Design, van ZUS, het MIT en De Urbanisten
Copyright: De Markthal ( Ossip van Duivenbode)
Copyright: Bezoekers in De Rotterdam tijdens Motel Mozaïque ( Ossip van Duivenbode)
Copyright: Barack Obama bekijkt het 3D-geprinte grachtenhuis in het Rijksmuseum ( DUS architects)
Copyright: Rem Koolhaas op de biënnaletentoonstelling Elements of Architecture ( Francesco Galli)
Copyright: Lichtkunstwerk Rainbow Station van Daan Roosegaarde ( Pim Hendriksen)
Copyright: Tentoonstellings IABR
Copyright: Frits van Dongen ( de Architekten Cie.)
Copyright: Presentatie Reimarkt ( KAW)
Een van de winnende inzendingen Rebuild by Design, van ZUS, het MIT en De Urbanisten

2014: architectuur gevierd, branche blijft kwakkelen

24 december 2014, 11:47
De Markthal werd geopend en meteen overlopen door bezoekers, Rijksbouwmeester Frits van Dongen trad onverwacht af en er is een nieuw Deltaplan gelanceerd. Er viel kortom weer genoeg te beleven in de architectuurwereld dit jaar. Een overzicht van de belangrijkste zaken.

Tekst Ronnie Weessies

Er was opvallend veel publieke belangstelling voor architectuur dit jaar. Dat had uiteraard te maken met de (her)opening van prominente gebouwen als de Markthal, het Mauritshuis en het Nationaal Militair Museum. Zo stond bij het eerstgenoemde gebouw de teller na drie weken al op een miljoen bezoekers, waarvan vele vooral nieuwsgierig waren naar het markante ontwerp.

Daar zouden zij bij het Rijksmuseum nog jaloers op worden, ware het niet dat dit gebouw in het jaar na diens opening ook weer volop in de schijnwerpers stond. Barack Obama wipte er even langs tijdens zijn bezoek aan Nederland (en bekeek er ook nog het 3D-geprinte grachtenhuis), de ceremonie van de Pritzker Prize vond er plaats en het museum stond centraal in een serie én film.

Ook de stad Rotterdam mocht zich verheugen in warme aandacht. Van een vleiend artikel in de New York Times tot de verkiezing van burgemeester Aboutaleb tot Nederlander van het Jaar, 2014 liet zich voor de Maasstad lezen als een succesverhaal. Met dank aan vele jaren bouwen, het opknappen van de openbare ruimte en nieuwe iconen als de genoemde Markhal en station Rotterdam Centraal.

En aan hoogbouwcomplex De Rotterdam natuurlijk, de eerste uit een trits creaties van de alweer zeventigjarige zoon van de stad Rem Koolhaas. Volgend jaar wordt ook het Timmerhuis opgeleverd en in de toekomst volgt nog de bouw van het Forum op de plek van het oude ABN Amro-kantoor aan de Coolsingel. Koolhaas werd in april indirect geëerd tijdens kunstenfestival Motel Mozaïque.

Nu viel er hoe dan ook niet te ontkomen aan Koolhaas dit jaar, aangezien hij curator was van de afgelopen editie van de Architectuurbiënnale van Venetië. ‘Fundamentals’ was het overkoepelende thema van de tentoonstellingsmanifestatie, waarin onder meer de elementen van architectuur en de invloed van het modernisme op het stedelijk landschap in verschillende landen werden onderzocht.

Geen sprake van
Wie ten slotte Daan Roosegaarde ook nog als architect beschouwt (hij is er een, al presenteert hij zich vaker als kunstenaar en ‘innovator’), zou zomaar eens de indruk kunnen krijgen dat het erg goed gaat met de Nederlandse architectuur. Daar is echter zes jaar na het uitbreken van de verwoestende economische crisis, die de branche qua omzet en personeelsomvang halveerde, geen sprake van.

Nog altijd beschikken bureaus over een zeer beperkte werkvoorraad (gemiddeld 3,5 maand volgens de jongste cijfers van de BNA) en stijgt de werkgelegenheid nauwelijks. Verder willen de klachten over Europese aanbestedingen maar niet verstommen en blijven de verdiensten van zowel bureaus als werknemers doorgaans (vaak fors) achter bij de geleverde arbeid.

Vooral pas afgestudeerden hebben te maken met lage beloningen en tijdelijke contracten, wat voor bouwkundestudenten een van de redenen was om de noodklok te luiden over de per 1 januari 2015 verplichte beroepservaringsperiode (BEP) van twee jaar. Studenten van de zes Academies van Bouwkunst die voor deze datum zijn begonnen, krijgen nu een vrijstelling van de BEP.

Rijksbouwmeester
Ook op het hoogste niveau was er onrust. Half november kondigde Frits van Dongen plotseling aan te stoppen als Rijksbouwmeester, omdat hij meer ruimte wil hebben voor activiteiten van zijn bureau en daarbij vrijelijk relaties moet kunnen aangaan met grote bouwpartijen. Om een mogelijke schijn van belangenverstrengeling te voorkomen, gaf hij zijn ambt bij het Rijk op.

Later bleek dat Van Dongen bij de aanbesteding voor het Spuikwartier in Den Haag is betrokken als adviseur van een van de zeven meedingende consortia. Tegenover Architectenweb wilde hij hier niet op reageren. Een woordvoerder van minister Blok vertelde dat de eisen die worden gesteld aan zijn opvolger zullen worden aangescherpt. Ook is het niet uitgesloten dat hij of zij tijdelijk een stap terug uit de praktijk zal moeten doen, aldus de zegsman. “Maar voor nu liggen alle opties nog open.”

Een lichtpunt in 2014 was dat de situatie in de branche niet is verslechterd ten opzichte van het jaar ervoor, toen er verschillende diepterecords werden bereikt. Het CBS meldde in oktober dat het aantal opdrachten zelfs weer stijgt, al zijn de verwachtingen van architecten dit jaar volgens de BNA niet volledig uitgekomen en zijn ze ook voorzichtig in hun prognoses voor 2015.

Volgens diezelfde BNA weten architecten zich wel steeds beter aan te passen aan de eisen van de nieuwe realiteit, zoals de situatie sinds een jaar of drie wordt genoemd. Architecten verbreden hun taken, gaan allianties aan met andere partijen en zoeken nieuwe financieringsmodellen. Voorbeelden hiervan werden onder meer aangehaald tijdens een expertmeeting waar Architectenweb bij was.

Transformatie en verduurzaming
Bij de belangrijkste opgaven van dit moment, transformatie en verduurzaming, leidden nieuwe vormen van werken al tot de nodige innovaties. Neem het concept Reimarkt, waarbij huiseigenaren kant-en-klare producten kunnen kopen om hun huis snel energiezuinig te maken. Of Built4U, waarmee dit najaar in Heerenveen woningen in vijf dagen tijd energieneutraal zijn gemaakt.

Afgelopen jaar stonden ook de onderwerpen water en klimaatverandering hoog op de agenda van de ontwerpers. Het kabinet heeft een nieuw deltaprogramma gelanceerd en er is weer een hoop expertise ‘geëxporteerd’ naar het buitenland, waaronder naar het wegzakkende Jakarta. Verder stond de IABR dit jaar grotendeels in het teken van de genoemde opgaven en waren er veel Nederlandse winnaars bij ‘Sandy’-prijsvraag Rebuild by Design.

Gezien de verwachtingen van architecten en de voorspelde economische groei in Nederland (1,5 procent) voor volgend jaar zal 2015 naar alle waarschijnlijkheid weer geen riant jaar worden voor de branche. Een stabilisatie van de huidige situatie is het meest denkbare scenario, al mag dat na jaren van structurele neergang ook best als een winstpunt worden beschouwd.

Laten we daarom, met het optimisme dat een architect kenmerkt, afsluiten met enkele positieve signalen die hierboven nog niet waren genoemd: steeds meer gemeenten scheppen ruimte voor zelfbouw (en de nationale regels hiervoor worden versoepeld), Rotterdam wil sneller gaan bouwen door de architect een centrale rol te geven en leegstand van met name kantoren wordt steeds actiever aangepakt.

Maar het allerbelangrijkst: architecten blijven mooi werk afleveren. En ze winnen er veel prijzen mee.

Trefwoorden

jaaroverzicht

Andere nieuwsberichten

KAW ziet kansen in silo’s als waterkrachtcentrales

Vandaag, 15:10

Ereplek voor winnende ArchiTent op Lowlands

Vandaag, 10:59

Ontwerp van MVRDV in Abu Dhabi stimuleert buitenleven

Gisteren, 17:19

Stoel met wortels

Gisteren, 09:47

Delen middeleeuwse stadsmuur Utrecht blootgelegd

Vandaag, 17:26

Kawneer: Woning R is een samenwerking om innovatieve oplossingen te zoeken

Vandaag, 11:45

Huizenprijzen weer iets gestegen

Vandaag, 09:52

Groter onderzoek naar dak AZ-stadion

Gisteren, 18:04

Ymere moet hitteprobleem in woningen aanpakken

Gisteren, 14:35

Wederopbouw Notre-Dame hervat na onderzoek

19 augustus, 10:34
Reynaers B.V.
ODS Jansen
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Caparol
Tarkett BV
Kawneer (voorheen Alcoa)
Verosol Nederland B.V.
Pittsburgh Corning Nederland B.V. (FOAMGLAS)
OCS | Office Cabling Systems
Forster
Balink Glas & Aluminium BV
HMB profit locks & tools
Performance in Lighting
Sempergreen
EeStairs | trappen en balustrades
Aluprof Nederland BV
Intal BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
AGC Nederland Holding B.V.
Eternit
KONE Liften en Roltrappen en Deursystemen
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken B.V.
Foreco Dalfsen
Wienerberger B.V.
AluK Aluminium b.v.
3M NEDERLAND BV
Zoontjens
Duco Ventilation & Sun Control
ROCKWOOL B.V.
Van Bruchem Staircases
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Giersiepen GmbH & Co. KG
Rockpanel
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas B.V.
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Sika Nederland B.V.
Saint-Gobain Building Glass Nederland
Faay Vianen B.V.
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica
Holonite B.V.
Bolidt Kunststoftoepassing B.V.
OWA Benelux BV
Serge Ferrari
Tata Steel's Colorcoat®
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan