Copyright: Drents Dorp, Eindhoven. Stefan Müller
Copyright: Drents Dorp, Eindhoven. Stefan Müller
Copyright: Gevelfragment Drents Dorp, Eindhoven. Biq
Copyright: De Hessenberg, Nijmegen. Stefan Müller
Copyright: De Hessenberg, Nijmegen. Stefan Müller
Copyright: De Hessenberg, Nijmegen. Stefan Müller
Copyright: Morgenzonlaan, Transvaal, Den Haag. Overzicht. Stefan Müller
Copyright: Morgenzonlaan, Transvaal, Den Haag. Hoektoren. Stefan Müller
Copyright: Morgenzonlaan, Transvaal, Den Haag. Kopblok. Stefan Müller
Copyright: Morgenzonlaan, gevelfragment, spuwer. Stefan Müller
Copyright: Morgenzonlaan, overzicht Kritzingerstraat. Stefan Müller
Copyright: Drents Dorp, Eindhoven. Stefan Müller
Copyright: Drents Dorp, Eindhoven. Stefan Müller
Copyright: Gevelfragment Drents Dorp, Eindhoven. Biq
Copyright: De Hessenberg, Nijmegen. Stefan Müller
Copyright: De Hessenberg, Nijmegen. Stefan Müller
Copyright: De Hessenberg, Nijmegen. Stefan Müller
Copyright: Morgenzonlaan, Transvaal, Den Haag. Overzicht. Stefan Müller
Copyright: Morgenzonlaan, Transvaal, Den Haag. Hoektoren. Stefan Müller
Copyright: Morgenzonlaan, Transvaal, Den Haag. Kopblok. Stefan Müller
Copyright: Morgenzonlaan, gevelfragment, spuwer. Stefan Müller
Copyright: Morgenzonlaan, overzicht Kritzingerstraat. Stefan Müller

Biq: gevelontwerp is een spel binnen conventies

10 december 2013, 10:54
Als Biq het voorlopig ontwerp afsluit, heeft het architectenbureau alle materialen en beeldbepalende details al uitgezocht. “Stelposten voor metselwerk zul je bij ons niet tegenkomen”, zegt architect Hans van der Heijden.

Tekst Kirsten Hannema

Op het eerste gezicht lijkt het een siersteen, bovenin de gevels van de door Biq vernieuwde woonwijk Drents Dorp in het Eindhovense Strijp. Maar wie het terra-kleurige betonelement nader bestudeert, ontdekt dat het allereerst een praktische rol vervult; het is de verplichte noodoverstort voor het platte dak.

Verleden niet kopiëren
“We hebben dit voor het eerst in een woningbouwproject in Den Haag gedaan”, vertelt architect Hans van der Heijden. “In eerdere projecten kregen we onze tekeningen van de constructeur terug met allemaal blikken waterspuwers, vol in het zicht. Toen dachten we: laten we het voortaan omdraaien. Laten we die noodvoorziening een eigen vorm geven, die meedoet in het maken van architectuur. Laten we het inzetten om het gevelbeeld te verrijken, als ornament. Hiervan weet je in elk geval zeker dat het niet wegbezuinigd wordt.”

Het is een typisch Biq-detail. Gebaseerd op een beeld dat we kennen van vroeger, maar uitgevoerd met de materialen en technieken van vandaag. “Gevels ontwerpen gaat over het spelen van een spel binnen conventies. Ik vind het wezenlijk dat de gevel verbeeldt wat het gebouw is, dat een huis er uit ziet als een huis. Ook moet er mijns inziens een balans zijn tussen de afzondering van het individu en de interactie tussen gebouw en openbare ruimte. Dus geen glazen gevels – wat dat betreft nemen wij afstand van het modernisme. We zitten ontegenzeglijk in de traditionele hoek. Maar wij verzetten ons tegen de krampachtige pogingen om gevels uit het verleden te kopiëren. Decoratief mestelwerk zoals in de oorspronkelijke huisjes in Drents Dorp, dat krijg je nu nooit meer op die manier gedaan. Beter is het om te zoeken naar een analogie.”

Zekerheden
Die zoektocht begint met een studie naar de architectuur van de plek – Biq werkt vooral aan woningbouwprojecten binnen stadsvernieuwing. Bij het maken van een plan in Den Haag Transvaal ontdekte Van der Heijden dat in deze wijk, gebouwd na 1901, de eerste sociale woningbouw van de stad stond. Nieuw was destijds de portiek, die een grotere maat in de gevel introduceerde, wat in een veel mondainer stadsbeeld resulteerde dan in bijvoorbeeld de Schilderswijk. De nieuwe gevels, die om de vier woningen verspringen, weerspiegelen die maat. Het metselwerk, de kozijnafmetingen en de schuine straathoeken zijn eveneens afgeleid van de bestaande bebouwing.

Hoe je die details precies bepaalt? Van der Heijden: “Wij werken parallel, maken voortdurend schetsjes en testen ondertussen in de computer het effect van repetitie op het straatbeeld. Het voorlopig ontwerp sluiten we af met 1:20 tekeningen; alle materialen en beeldbepalende details zijn dan uitgezocht. Stelposten voor metselwerk zul je bij ons niet tegenkomen. We weten dan al precies welke baksteen uit welke fabriek door de metselaar – met behulp van een modern voegapparaatje – verwerkt gaat worden. Zo houden we grip op het werk van de aannemer en op het budget. Voor een groot deel gaat ontwerpen over het inbouwen van zekerheden.”

Wisselend gevelbeeld
Bij Hessenberg, een project in de binnenstad van Nijmegen, zat het probleem in de ondergelegen parkeergarage. “We moesten voortbouwen op het kolommengrid van de garage – met 5,40 meter een vrij bonkige maat voor de historische omgeving. We zijn toen meteen 1:20 gaan kijken naar de gevels. We hebben repeterende façades ontworpen met staande ramen, in drie breedtematen die wisselen, afhankelijk van het uitzicht en de oriëntatie op de zon. Reliëf was ook belangrijk, omdat de gevels vooral overhoeks worden bekeken. Als je schuin langs de pilasters en betonbanden kijkt, is het beeld heel anders dan frontaal. Wat dit ontwerp voor mij succesvol maakt, is dat als je die gevels bekijkt, je niet weet uit welke tijd ze stammen.”

Andere nieuwsberichten

Ontwerpmanifestatie Bouw Anders (slot): Cascoop De Suikerzijde

23 september, 2:40

Architect@Work was als vanouds

23 september, 1:00

Bouw uitbreiding hoofdkantoor Europese Investeringsbank gestart

23 september, 11:18

Team V Architectuur – genomineerd voor prijs Architect van het Jaar 2022

23 september, 9:00

Aantal elektrische auto's in Nederland sinds 2020 verdrievoudigd

23 september, 10:24

'Veertig procent kantoorpanden voldoet nog niet aan duurzaamheidseisen'

23 september, 9:33

Jubileumeditie IABR van start gegaan

22 september, 3:49

Brussel keurt 5,2 miljard steun voor EU-waterstofprojecten goed

22 september, 11:17

Actiegroep Woonprotest kondigt meer en hardere acties aan

22 september, 10:36

'Kabinetsplannen woningmarkt goede stap, maar niet voldoende'

21 september, 10:11
KUBUS | Specialist in BIM-software
SAPA
Reynaers Aluminium Nederland
Jansen
SAB-profiel bv
Aliplast Aluminium Systems
Mosa.
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Tarkett BV
Wicona
Kawneer
Grohe Nederland B.V.
Malaysian Timber Council
OCS | Office Cabling Systems
Forster
VELUX Commercial
Sempergreen
Aluprof Nederland BV
Intal BV
Cosentino The Netherlands B.V.
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
Schüco International KG
AGC Nederland Holding B.V.
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken BV
Foreco Houtproducten
Wienerberger B.V.
Zoontjens
DUCO Ventilation & Sun Control
IsoBouw Systems bv
ROCKWOOL B.V.
Master Builders Solutions Nederland B.V.
YVI Application Family
Mview+
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederland B.V.
Rockpanel
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas Groep
ABB | Busch-Jaeger
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Knauf Ceiling Solutions B.V.
Mobilane
Saint-Gobain Building Glass Benelux
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica Groep
Holonite B.V.
ISMT B.V.
OWA Benelux BV
FALK® Bouwsystemen
Serge Ferrari
Alsecco
Tata Steel Colorcoat®
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan