Copyright: kopvol
Copyright: kopvol
Copyright: kopvol
Copyright: kopvol
Copyright: kopvol
Copyright: kopvol

Kopvol: ‘Ontwerp vanuit prototype kamers’

19 september 2013, 3:19
De beleving van de patiënt, daar
begint zorgarchitectuur volgens kopvol architecture & psychology mee. Binnen
het bureau, en dat is toch wel bijzonder, werkt een architect samen met een
psychologe. Hierdoor is het bureau in staat ontwerp en onderzoek heel direct
aan elkaar te koppelen.



Tekst Naomi Cheung San

“Het is niet de taak van architecten om muurtjes om mensen
heen te bouwen. Met name in de zorg moeten architecten afwijken van het
kwantitatieve programma,” zegt psychologe Tanja Vollmer van kopvol architecture
& psychology. “Juist omdat in de zorg de gebruikers kwetsbaar zijn, kun je
als architect een grote bijdrage leveren aan de manier waarop mensen zich
voelen, iedere potloodlijn moet leiden tot een betere genezing”, vult architect
Gemma Koppen aan.

Samen vormen Koppen en Vollmer kopvol
architecture&psychology. Sinds de oprichting van kopvol,
vijf jaar geleden, ontwikkelt het bureau de link tussen architectuur en
onderzoek. Beleving is volgens kopvol een wisselwerking tussen mens en omgeving
en vanuit die visie ondersteunt het architectenbureau
de verbetering van de leefomgeving van patiënt en personeel.
“Deze wisselwerking is niet esoterisch, maar gaat over wetenschap en empathie,”
zegt Vollmer.

Prototypes

Een veel gehoorde term in de wereld van de
zorgarchitectuur is ‘Evidence Based Design’ (EBD): een manier van ontwerpen
waarbij de effecten van de omgeving op de gebruiker wetenschappelijk bewezen
zijn. Maar kopvol stelt dat veel van de onderzoeksinformatie rondom
EBD onder meer vanwege de omvang en de complexiteit onbruikbaar is voor
architecten.

 

“Door wetenschappelijke resultaten te vertalen in kwaliteitseisen
en designcriteria, hanteren wij een taal waar een architect wél iets mee kan,”
vindt Vollmer. Koppen vult aan: “Deze criteria worden vervolgens ruimtelijk
vertaald in prototypes. Een prototype ontstaat in de voorfase van het ontwerp.
Hierin zijn cruciale facetten al ruimtelijk bepaald, maar hebben nog geen
context. Als je vanuit de gebruiker denkt is dit een logische werkwijze.“

Ouder Kind
Eenheid


In 2010 werd kopvol door de initiatiefnemers
gevraagd om kwaliteitseisen op te stellen voor het zorggedeelte van het Prinses
Maxima Centrum voor Kinderoncologie dat in 2016 in Utrecht
gerealiseerd wordt. Het prototype wat hier onder meer uit voortkwam, werd door
kopvol ‘Ouder Kind Eenheid’ (OKE) gedoopt. In de opgestelde uitgangspunten
wordt ontwikkelingspsychologische kennis geïntegreerd in het ontwerp.

"Een kind met kanker heeft dag en nacht behoefte
aan de nabijheid van zijn ouders. Op die manier kan het de ziekte verwerken en
wordt het afgeleid van de pijn. Maar een kind moet ook gestimuleerd blijven in
zijn autonome ontwikkeling, dit geldt vooral voor kinderen van boven de tien
jaar. Kinderen moeten zich zelfstandig kunnen ontwikkelen”, vertelt Vollmer.

Hier ontstaat direct de vraag hoe je, als de
ouder bij het kind slaapt (rooming-in), genoeg ruimte kunt creëren voor
autonome ontwikkeling. Kopvol ontwikkelde daarom een flexibele kamer. Een kamer
die visueel en akoestisch te scheiden is in een gedeelte voor het kind en een
deel voor de ouder. ”Zo wordt de slaap van het kind, die belangrijk is voor het
genezingsproces,  bijvoorbeeld niet verstoord en biedt het privacy. De
ruimte krijgt zelfs een werkplek voor de ouder die vaak al maanden druk is met
ziekenhuisbezoeken”, aldus Vollmer.

Innovatie

De meningen van medisch
specialisten, patiënten en ouders worden door kopvol vooraf, op een
wetenschappelijke manier, onderzocht. Doordat het bureau al in een vroege fase
van het ontwerpproces werkzaam is kan in een latere fase efficiënter
worden gewerkt. “Behandelaars die eerst tegen het ‘rooming-in’ in
combinatie met honderd procent één-bedkamers waren, begrepen door het prototype
dat de behoeftes van de ouders en de ontwikkeling van het kind hierin optimaal
ondersteund worden”, vertelt Koppen.

 

“In een kinderkankerziekenhuis is een patiënt niet
alleen een patiënt, hij is kind en ouder ineen. Daarom zijn er meer vierkante
meters nodig dan bij een standaard ziekenhuis.” Het prototype op basis van EBD
heeft inmiddels investerende zorgverzekeraars overtuigd om vanuit een
speciaal innovatiefonds de realisatie van de OKE’s te financieren.

Healing
environment


Vollmer stelt dat het Prinses
Maxima centrum gedefinieerd kan worden als een gebruikersspecifieke healing environment. “Niet elke patiënt
is hetzelfde, daarom moeten architecten de tijd nemen om de beleving van de
specifieke gebruiker te begrijpen. Veel uitgangspunten van het concept healing environment zijn bruikbaar, maar
een bestaat een risico tot stereotypering van de patiënt.”

 

In de toekomst hoopt kopvol ook zelfstandig ontwerpen te
realiseren. “Vooralsnog werken we nauw samen met architectenbureaus en
opdrachtgevers om de standaarden voor zorggebouwen te vernieuwen en daarmee de
basis voor een meer patiëntgerichte zorgarchitectuur te leggen.”

Andere nieuwsberichten

Video: expositie Canon van Nederland
Gisteren, 13:43
Bijhouwerprijs 2017 toegekend aan Ruimte voor de Rivier
Gisteren, 11:47
Herman Teirlinckgebouw: poëzie uit het gewone
Gisteren, 10:32
Lelystad viert vijftigjarig bestaan
21 september, 4:16

Amsterdam zoekt oplossingen voor stedelijke logistiek
Gisteren, 10:40
Steeds minder bos in Nederland
Gisteren, 09:00
VN-klimaatcentrum naar Rotterdam en Groningen
21 september, 2:50
Ai Weiwei topper op Amsterdam Light Festival
21 september, 9:41
Steden Brabant creëren woonruimte stadsvogels
20 september, 1:29
'Extra geld nodig voor gevolgen extreem weer'
20 september, 9:55
OJMAR, S.A.
Performance in Lighting
Aluprof Nederland
Sempergreen
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND
Intal BV
Cladding Point B.V.
Q-railing
Tata Steel IJmuiden BV
Häfele Nederland
Bolon - Brandt Design Flooring
SLV Nederland
Grijsen Park & Straatdesign
ROCKWOOL B.V.
Sedus Stoll B.V.
Gira Giersiepen GmbH & Co. KG
MOSO International BV
Triflex BV
TRILUX - Simplify Your Light
Sika Nederland B.V.
Baars & Bloemhoff
KONE Liften en Roltrappen, Gevelliftinstallaties en Deursystemen
Ruys Vloeren B.V.
Tektoniek
AGROB BUCHTAL GmbH
Desso BV
Caparol
Arpa Nederland BV
ASSA ABLOY Entrance Systems
Gerflor Benelux
Hi-Con | Bruil prefab
Forbo Flooring
Tarkett Nederland
Sto Isoned bv
Foreco Dalfsen
Wienerberger B.V.
ROCKPANEL Group
Optigroen Dak-en Gevelbegroeiing
Metaglas B.V.
Holonite B.V.
Duco Ventilation & Sun Control
Faay Vianen B.V.
Verosol Nederland B.V.
Forster
Derako International B.V.
ODS Jansen
Boon Edam Nederland B.V.
Renson
Gispen
Van Besouw Tapijt
OWA Benelux BV
Kawneer (voorheen Alcoa)
EeStairs | trappen en balustrades
Kingspan Unidek B.V.
AGC Glass Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Bolidt Kunststoftoepassing B.V.
Reynaers B.V.
Saint-Gobain Glass Nederland
VELUX Nederland B.V.
Trespa International BV
ROCKFON / ROCKWOOL B.V.
Pittsburgh Corning Nederland B.V. (FOAMGLAS)
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan