Copyright: Straten Portland ( City of Portland)
Copyright: Vegetatiedak bibliotheek in Rotterdam ( Rotterdam Climate Initative)
Copyright: Groendak Groothandelsgebouw in Rotterdam ( Rotterdam Climate Initative)
Copyright: Natuurlijke klimaatbuffers ( Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers)
Copyright: Straten Portland ( City of Portland)
Copyright: Vegetatiedak bibliotheek in Rotterdam ( Rotterdam Climate Initative)
Copyright: Groendak Groothandelsgebouw in Rotterdam ( Rotterdam Climate Initative)
Copyright: Natuurlijke klimaatbuffers ( Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers)

'Klimaatbuffers vergroten natuurlijke veerkracht NL'

12 juli 2013, 5:10
De negatieve effecten van de
klimaatverandering kunnen binnen en buiten de steden getemperd worden met
klimaatbuffers. Dat stelt Bokkers van der Veen, dat hier in opdracht van onder meer
het WNF en Natuurmonumenten onderzoek naar doet.
Waterpleinen
houden water vast, parken hebben een sterk verkoelende werking en de
piektemperatuur van een groen dak is gemiddeld 33 °C lager dan van een zwart
dak. Een pleidooi voor klimaatadaptatie.


 

Tekst Joep van der Veen

 

In
stedelijke gebieden zijn de effecten van klimaatverandering groot.
Klimaatbuffers vangen de toenemende wateroverlast op en bufferen water tegen
tekorten, temperen hittegolven, verbeteren de luchtkwaliteit en bieden nieuwe
kansen voor flora en fauna bij een veranderde habitat. In de stad komt klimaatadaptatie van relatief
kleine projecten waarbij het juiste ontwerp een groot verschil kan maken.

 

Coalitie Klimaatbuffers

De Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers realiseert deze klimaatbuffers.
Tot nu toe zijn er zo’n twintig projecten in uitvoering langs de kust, de
Wadden, het IJsselmeer, de rivieren en in steden. De projecten variëren van
nieuwe hoogwatergeulen tot groene gevels en van opgespoten zandbanken tot
herstel van moerasbossen of de aanplant van nieuw zeegras om sediment in te
vangen. Het zijn gebieden waar natuurlijke processen als sedimentatie en erosie
de ruimte krijgen om de natuurlijke veerkracht van ons land te verhogen.

 

Klimaatbuffers zijn prachtige, waterrijke gebieden waar mensen
graag recreëren en wonen. Ze houden het water langer vast, met alle voordelen
van dien voor economie, landbouw, leefklimaat, veiligheid en natuur.
Klimaatbuffers zijn een ‘zachte’ vorm van verdediging tegen het water, met
aandacht voor toegevoegde kwaliteit en nevengebruik.

 

Berekeningen laten zien dat klimaatbuffers economisch op veel
plekken een aantrekkelijker alternatief zijn dan doorgaan met het huidige
beheer. De aanleg ervan is kostbaar, maar ze kunnen ook geld opleveren, doordat
ze schade door overstromingen voorkomen en een positief effect hebben op de
gezondheid en het woongenot van omwonenden. Door de brede maatschappelijke
betekenis en het grote aantal functies dat kan worden gecombineerd, is er veel
draagvlak voor natuurlijke klimaatbuffers en kunnen geldstromen worden
gebundeld.

 

Opwarming
en afkoeling stedelijke gebieden


Het
stadsklimaat wijkt wezenlijk af van het buitengebied. Verharde oppervlakken,
energiebronnen en de grotere hoeveelheid (fijn)stof zorgen voor een
temperatuurverschil met het buitengebied tot 6 °C. De komende jaren kan dit
‘stedelijk hitte-eiland-effect’ tot een verschil van 10 °C met het buitengebied
oplopen. Dit heeft grote gevolgen voor de leefbaarheid van onze steden en de
gezondheid van hun inwoners. Tijdens perioden van ‘hittestress’ neemt
arbeidsproductiviteit af en nemen agressie en het sterftecijfer onder kwetsbare
groepen zoals ouderen toe.

 

In het
stedelijk gebied moet klimaatadaptatie vanwege de schaarse ruimte komen van
relatief kleine projecten. Vegetatiedaken, begroeide gevels, stadsbomen,
wadi’s, waterpleinen en halfbestrating kunnen werken als klimaatbuffer. Ze
bufferen regenwater, waardoor pieken in de afvoer vermeden worden, en ze zorgen
voor verdamping, wat opwarming vermindert. Bovendien vormen ze een biotoop voor
dieren en planten in de stad.

 

Voorlopers:
Portland en Rotterdam


Het
Portland Stormwater Management is een goed voorbeeld van grootschalige
klimaatadaptatie. Portland gebruikt groene straten en trottoirs, nieuwe parken,
het afkoppelen van daken, begroeide daken, bomen en andere groene
infrastructuur om het water te managen en de waterkwaliteit te verhogen, en
bezuinigt zo geld op ondergrondse infrastructuur. Stedelijke waterlopen, bossen
en wetlands verwerken het water, zodat het rustig kan infiltreren.

 

In het
Rotterdam Climate Initiative werken bedrijven en overheden samen om Rotterdam
in 2025 geheel klimaatbestendig te maken. Verschillende programma’s, gericht op
energie, water en groen, resulteren in het stimuleren van drijvend bouwen tot
groene daken, de aanleg van waterpleinen en het sluiten van CO2-kringlopen. De
gemeente en waterschappen subsidiëren de aanleg van groene daken met een bedrag
van 30 euro per vierkante meter dak. Dit heeft tot 2012 geresulteerd in de
aanleg van 100.000 m2 groen dak; de ambitie voor 2014 is 160.000 m2.

 

Verkoeling
met beplanting


Het
klimaat in de stad is te veranderen door toepassing en het juiste ontwerp van
groen, water, gebouwen en stedelijke structuur. Groen in openbare ruimte en
parken, stadsbomen, groene daken en gevels verlagen de temperatuur erg
effectief en houden water vast, zuiveren lucht en bieden een habitat voor
diersoorten. Op een zonnige dag koelt een boom door evapotranspiratie met een
vermogen van 20 tot 30 kW, het vermogen van meer dan tien airco’s. Daarnaast
verkoelt vegetatie ook passief door beschaduwing van oppervlakken.

 

Parken
hebben een sterk verkoelende werking, waardoor de temperatuur tijdens een
hittegolf tot zes graden lager ligt in een park dan in het omliggende stedelijke
gebied. Het verschil in temperatuur creëert een atmosferisch drukverschil,
waardoor bij lage windsnelheden een verkoelende luchtstroom van park naar
omliggend stedelijk gebied kan ontstaan.

 

Verkoeling met water

Bij de
inzet van water voor klimaatadaptatie is (bewegend) oppervlaktewater een goede
keuze, omdat dit ook als waterbuffer en habitat fungeert.
Temperatuurverschillen van zes graden direct boven het water worden
gerealiseerd, maar doordat koude lucht zwaar is, blijft zeker tijdens
windstille hittegolven de kou boven het water hangen en is het effect op
straatniveau beperkt. Verneveling via bijvoorbeeld fonteinen heeft een effect
van drie graden, waarbij de kleine waterdruppeltjes op de huid een aangename
extra verkoeling kunnen verzorgen.

 

In het
Middellandse Zeegebied worden natte straten en natte daken ingezet voor
verkoeling en beperking van stof. Japan heeft een traditie, genaamd ‘uchimuzi’,
waarbij straten ritueel worden besprenkeld met water voor verkoeling en goede
relaties met de buren.

 

Verkoelende gebouwen

Voor
gebouwen zijn effectieve maatregelen het verhogen van de albedo
(weerkaatsingsvermogen: witte daken en gevels), begroeide daken en gevels,
passieve ventilatie, passieve koeling, verdampingskoeling en thermische massa.
Groene begroeide daken blijken een lagere temperatuur op te leveren dan witte
daken. Gemiddeld is de piektemperatuur van een groen dak maar liefst 33 °C
lager dan een zwart dak. Op straatniveau wordt het effect pas merkbaar als een
aanzienlijk percentage van de daken groen is. Voor de stedelijke structuur zijn
het voorzien van ventilatie, oriëntatie op de wind en schaduw van belang.

 

Dit
betekent niet dat we alleen nog in lage dichtheden kunnen bouwen met veel
onverharde oppervlakken. Steden met lage dichtheden vragen meer energie voor
transport en hebben een relatief hoog percentage verhard oppervlak per inwoner
in de vorm van wegen. Bovendien is de afstand tot het buitengebied groter. De
ideale combinatie is energiezuinig bouwen in hoge dichtheid in een relatief open
structuur waarbij de hoge dichtheid wordt gecombineerd met grote oppervlakken
parken. Dit resulteert ook in een levendigere stad en hogere vastgoedwaarde.

 

Joep van der Veen is architect,
stedenbouwkundig ontwerper en onderzoeker bij Bokkers van der Veen Architecten
& Planners.


 

 

Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers

Zeven partijen zetten zich in om klimaatbuffers te realiseren: het
Wereld Natuurfonds, Staatsbosbeheer, twaalf landschappen, Natuurmonumenten, de
Waddenvereniging, Vogelbescherming Nederland en Ark Natuurontwikkeling. De
financiering wordt verzorgd door het ministerie van Infrastructuur en Milieu,
de deelnemende partijen en de Nationale Postcode Loterij.


Andere nieuwsberichten

Ecologische woonwijk voor Almere Oosterwold
1 uur geleden
Powerhouse Company: ‘Wij werken vanuit onze kracht’
3 uur geleden
Kunstwerf Groningen: de overige winnaars
Gisteren, 16:27
Cobra Museum toont beeldende praktijk Le Corbusier
Gisteren, 15:45

Lowlands viert jubileum met nieuwe Alpha-tent
2 uur geleden
'Vaker stroomstoring door watertekort'
Gisteren, 13:22
Musk claimt fiat Hyperloop-traject Washington-New York
Gisteren, 10:43
Amsterdamse gemeenteraad akkoord met bouw Javafietsbrug
21 juli, 9:35
Project Blankenburgtunnel volgende fase in
21 juli, 9:12
RvS: sluiting alle kolencentrales is mogelijk
20 juli, 9:30
OJMAR, S.A.
AluK Aluminium b.v.
Performance in Lighting
Aluprof Nederland
Sempergreen
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND
Intal BV
Cladding Point B.V.
Q-railing
Tata Steel IJmuiden BV
Häfele Nederland
Bolon - Brandt Design Flooring
SLV Nederland
Grijsen Park & Straatdesign
ROCKWOOL B.V.
Sedus Stoll B.V.
Gira Giersiepen GmbH & Co. KG
MOSO International BV
Triflex BV
TRILUX - Simplify Your Light
Sika Nederland B.V.
Baars & Bloemhoff
KONE Liften en Roltrappen, Gevelliftinstallaties en Deursystemen
Ruys Vloeren B.V.
Tektoniek
AGROB BUCHTAL GmbH
Desso BV
Caparol
Arpa Nederland BV
ASSA ABLOY Entrance Systems
Gerflor Benelux
Hi-Con | Bruil prefab
Forbo Flooring
Tarkett Nederland
Sto Isoned bv
Foreco Dalfsen
Wienerberger B.V.
ROCKPANEL Group
Optigroen Dak-en Gevelbegroeiing
Metaglas B.V.
Holonite B.V.
Duco Ventilation & Sun Control
Faay Vianen B.V.
Verosol Nederland B.V.
Forster
Derako International B.V.
ODS Jansen
Boon Edam Nederland B.V.
Renson
Gispen
Van Besouw Tapijt
OWA Benelux BV
Kawneer (voorheen Alcoa)
EeStairs | trappen en balustrades
Kingspan Unidek B.V.
AGC Glass Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Bolidt Kunststoftoepassing B.V.
Reynaers B.V.
Saint-Gobain Glass Nederland
VELUX Nederland B.V.
Trespa International BV
ROCKFON / ROCKWOOL B.V.
Pittsburgh Corning Nederland B.V. (FOAMGLAS)
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan