Ideeënprijsvraag Rond de Rotonde

‘Er waart een spook door Europa; het spook van de rotondes’, aldus cultuurpaus Bert van Meggelen, ‘geen plekken om bij stil te staan, maar leegtes om omheen te draaien, non-plekken.’ Columnist Martin Bril valt hem bij: ‘Waar het kruispunt uitgaat van enige intelligentie, vooronderstelt de rotonde domheid. Daar komt bij dat de rotonde lelijk is.’ En Dirk Sijmons, Rijksadviseur voor het Landschap, noemt rotondes ‘het meest naargeestige schijnterritorium voor de beeldende kunst’.

De afgelopen vijf jaar verdubbelde het aantal rotondes in Nederland van 1.500 tot ruim drieduizend. Volgens de planning van Duurzaam Veilig, het overheidsprogramma dat het aantal verkeersongelukken moet terugdringen, is dat pas het begin: vijf procent van de kruisingen binnen de gemeentegrenzen moet uiteindelijke worden omgebouwd tot rotondes, en op provinciale wegen zelfs zestien procent. Dat betekent bijna zesduizend rotondes. Een duizelingwekkend aantal.

Belasting
Deze rotondes zorgen voor een veilige afwikkeling van het verkeer, maar vanuit esthetisch oogpunt vormen ze een belasting voor de omgeving. Aan het ontwerp komt normaal gesproken geen architect te pas. Verkeerskundigen putten eenvoudigweg uit een doos met standaardonderdelen. Een kunstwerk op het middeneiland maakt het er meestal alleen maar erger op.

Bij de Bilthovense ovonde (een uitgerekte rotonde) over snelweg A27 kiest de provincie Utrecht dan ook niet voor plaatsing van een kunstwerk, maar voor het herontwerp van de ovonde zelf middels een ideeënprijsvraag onder architecten. De prijsvraag is onderdeel van het RotondeLab, dat vijftien rotondes in de provincie Utrecht onder handen zal nemen.

Situatie
Om het verkeer veilig af te wikkelen is de ovonde op dit moment bezaaid met verkeersborden, paaltjes, richtingaanwijzers en verhogingen van de middeneilanden. Dit rommelige ‘verkeerslandschap’ vloekt zowel met de strakke snelwegwereld waar de automobilist vandaan komt als met het omringende open veenweidelandschap.

De ovonde is niet alleen ingericht voor de overtocht van mensen, er zijn ook voorzieningen aangebracht voor kleinere diersoorten als das, vos, kleine marterachtigen, vlinders en andere insecten. Onder de op- en de afrit zijn tunnels gelegd, om de A27 zelf over te steken moeten de beesten net als het verkeer over het viaduct.

Om de overtocht te veraangenamen is het vroegere fietspad aan de noordzijde van het viaduct afgezet met gaas, de 4,5 meter brede strook is begroeid met gras (het zogenaamde ‘vegetatiedek’). De beide tunnels worden incidenteel gebruikt, het is onbekend of het vegetatiedek ook gebruikt wordt.

Opdracht
Het herontwerp moet de huidige visuele chaos van verkeersgeleidingsmiddelen terugdringen en de ovonde voorzien van een eenvoudige, heldere identiteit. Tevens moet het herontwerp inspiratie bieden voor rotondes op andere plekken en een richting aangeven voor ‘de ideale rotonde’.

Bij het herontwerp gaat het alleen om de toplaag (alles wat op het viaduct staat, vaop van het asfalt tot de borden en van de rammelstroken tot de paddenstrook), aangezien alleen deze toplaag onder de verantwoordelijkheid van de provincie valt. Het viaduct zelf is eigendom van Rijkswaterstaat en mag niet worden veranderd.

In 2008 heeft de provincie tevens groot onderhoud gepland voor de ovonde, waarbij het asfalt zal worden vervangen. Door het herontwerp te combineren met dit groot onderhoud, is het mogelijk kosten te besparen. Deze extra financiële ruimte mag worden besteed aan het herontwerp.

Opzet
De prijsvraag bestaat uit twee delen: een ideeënprijsvraag en een besloten meervoudige opdracht.

Middels de ideeënprijsvraag wil de provincie nieuwe ideeën generen over de inrichting van rotondes in zijn algemeenheid en voor deze dubbele rotonde in het bijzonder. De drie winnaars die door de jury worden gekozen, gaan door naar de twee ronde:
een meervoudige opdracht.

Elk van de drie deelnemers aan deze meervoudige opdracht ontvangt daarvoor een honorarium van €3.000 exclusief btw. Voor de uitvoering van het winnende ontwerp is een budget beschikbaar van minstens €75.000 exclusief btw, inclusief honorarium.

Kader
Het herontwerp van de ovonde maakt deel uit van een breder programma dat de provincie Utrecht heeft opgesteld voor de herinrichting van vijftien bestaande rotondes en het ontwerp van vier compleet nieuwe rotondes . Voor dit programma heeft de provincie het RotondeLab ingesteld, dat de vraag probeert te beantwoorden: ‘Wat is de ideale rotonde?’

Zie ook: www.rotondelab.nl

Hoewel het herontwerp geen onderdeel uitmaakt van het project Routeontwerp A27 van Rijkswaterstaat, sluit het daar wel goed bij aan. Doelstellingen van dit project zijn onder andere: het streven naar harmonie in plaats van contrast, het opruimen van overbodige details en het creëren van ruimte en openheid.

Zie ook: www.routeontwerp.nl

Reglement
In het wedstrijdprogramma (zie [hier]) zijn de vraagstelling en alle regels die gelden tijdens deze prijsvraag gespecificeerd. Dit wedstrijdprogramma is bindend voor de uitschrijver en de juryleden . De deelnemers geven door inzending aan dit wedstrijdprogramma te onderschrijven.

Dit wedstrijdprogramma is opgesteld volgens het model-wedstrijdprogramma voor een prijsvraag, zoals beschreven in het Kompas en genoemd in het Convenant Wedstrijden op het gebied van architectuur, stedenbouw en landschapsarchitectuur.

Trefwoorden

viaduct prijsvraag asfalt

CBK Utrecht, namens de provincie Utrecht

Type Prijsvraag

Doelgroep architecten en studenten

Meer informatie Wout Hoogendijk

Prijs meervoudige opdracht

Prijsuitreiking 10 september

E-mail

Andere evenementen

16 november 2025 — 1 januari 2030

Modernisme in Beweging – Van Glaspaleis tot Parkstad

Vide in de centrale hal, SCHUNCK Glaspaleis, Heerlen

Deze expositie toont een selectie van modernistische gebouwen uit de regio en laat zien hoe architectuur uit de bloeitijd van de mijnindustrie vandaag een nieuwe betekenis krijgt.

18 september — 29 november 2026

IABR 2026 - Systems of Support

Piekfabriek, Piekstraat 2, 3071 EL Rotter

De IABR werpt het licht op de systemen die ons dagelijks leven mogelijk maken: van water, energie en materialen tot wonen en infrastructuur.

26 september 2026 — 31 januari 2027

A Chair and You - Stoelen zoals je ze nog nooit hebt gezien

Museumpark, Westzeedijk 341 3015 AA Rotterdam

Vanaf 26 september presenteert Kunsthal Rotterdam een groots overzicht gebaseerd op een van ’s werelds belangrijkste privécollecties van stoelen, samengebracht door verzamelaar Thierry Barbier-Mueller en geënsceneerd door Robert Wilson.

1 oktober — 19 december 2026

Gebouwen door Vrouwen in het Oostelijk Havengebied

Borneo Architectuur Centrum, R.J.H. Fortuynplein 4, Amsterdam

Borneo Architectuur Centrum en Gebouwen door Vrouwen hebben de handen ineengeslagen om álle door vrouwen ontworpen projecten (architectuur, stedenbouw, landschap en kunstwerken) in het Oostelijk Havengebied in kaart te brengen.