Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

Chris Wegerif (1859-1920) uitvoering Arts and Crafts, Den Haag Pendule, 1900 walnotenhout, roodkoper

Jan Toorop (1858-1928) uitvoering Spiegel- en Lijstenatelier M. Joosstens, Den Haag Spiegellijst (Adam en Eva) (detail), 1898 gestoken en beschilderd pâte, hout

Carel Wirtz (1884-1944) uitvoering Atelier Hubert Fermin, Den Haag Drieslags kamerscherm Bloemenkoningin, 1902

Carel Wirtz (1884-1944) uitvoering Plateelbakkerij Haga, Purmerend Javaanse danseres, 1904-1907 geglazuurd, beschilderd aardewerk Kunstconsult, 20th century art | objects Bertha Bake (1880-1957) Gebatikte lap, ca. 1906

Jan Eisenloeffel (1876-1957) uitvoering F.A. Hoeker & Zoon, Amsterdam Theeservies, 1900 & 1902 geëmailleerd zilver

Art nouveau in Nederland

Gemeentemuseum, Stadhouderslaan 41, Den Haag

Het Gemeentemuseum Den Haag presenteert de tentoonstelling Art Nouveau in Nederland. Met een interdisciplinaire presentatie en aan de hand van ruim 350 werken - uiteenlopend van affiches en boekbanden van Jan Toorop tot meubels van Johan Thorn Prikker en complete interieurs van Karel de Bazel en Hendrik Petrus Berlage – plaatst het Gemeentemuseum de toegepaste kunsten uit het fin de siècle in een brede context. Zo maakt de tentoonstelling de dynamiek van die tijd (1884-1914) inzichtelijk, voelbaar én herkenbaar in onze tijd waarin authenticiteit en vakmanschap opnieuw hoog in het vaandel staan.

Een nieuwe kunst voor een nieuwe en betere samenleving. Dat is waar veel kunstenaars en ontwerpers rond 1900 naar op zoek zijn. Na een eeuw van stijlen die het verleden citeren, ontstaat een nieuwe vormentaal van asymmetrie, gebogen lijnen en organische decoratiemotieven. Nederland neemt in deze artistieke zoektocht een geheel eigen plek in.

Art nouveau sprankelt in ons land van vernieuwingsdrift en idealisme, maar er wordt evengoed gezocht naar het authentieke. In dat opzicht vertoont art nouveau in Nederland grote verschillen met die in buurlanden als België en Duitsland. Een nieuwe expressieve vormentaal moet daar vooral appelleren aan het vonkende levensgevoel van een wereld die in stroomversnelling raakt, terwijl de art nouveau in Nederland juist streeft naar het ‘ware’, het ‘echte’, het oorspronkelijke.

De herwaardering van het ambacht, de hervorming van het tekenonderwijs, de grote waardering voor het volmaakte en ongerepte van de natuur, en de fascinatie voor exotische, ‘onbedorven’ culturen; de drang naar vernieuwing en het idealisme gaan hand-in-hand met het zoeken naar authenticiteit.

Veel ontwerpers, sierkunstenaars en kunstcritici wijzen de flamboyante vormentaal van omringende landen af. Een ‘nieuwe kunst’, zo menen zij, moet aansluiten bij de nationale volksaard en de zwierige, losbandige zweepslaglijn zou niet passen niet bij de vermeend nuchtere Hollandse inborst. In felle bewoordingen, zoals de ‘kant-nog-wal-rakende wulpschheid’ van de Belgen of de ‘opdirkingskunst’ van de Duitsers, wordt de sierkunst van omringende landen weggezet als iets waar de Nederlandse kunstenaars verre van dienden te blijven.

Levensnoodzaak
Toch blijken veel ontwerpers en kunstenaars niet ongevoelig voor de internationale vormgeving. Wie goed kijkt, ziet dat de sierlijke zweepslaglijnen rond de eeuwwisseling ook in Nederland zijn sporen hebben nagelaten, met name in Den Haag. Niet alleen in de architectuur, ook in de toegepaste kunsten.

Hoe fel sierkunstenaars en kunstcritici in theoretisch opzicht soms ook naar elkaar uithalen, in de praktijk bestonden velerlei smaakrichtingen naast elkaar en werden elementen uit verschillende stromingen gecombineerd. Dit heeft de art nouveau in Nederland een zeer pluriform uiterlijk gegeven. Wat al deze kunstenaars bond was de overtuiging dat goede vormgeving een belangrijke voorwaarde was voor een betere maatschappij: schoonheid was voor hen een ‘levensnoodzaak’.

Interdisciplinair
Na de tentoonstelling Art Deco - Paris, waarin het werk van de Franse couturier Paul Poiret in een brede context werd geplaatst, staat in de huidige tentoonstelling de periode voorafgaand aan de art deco centraal. Art Nouveau in Nederland legt de focus op de periode tussen 1884 - 1914 en zoomt in op de ontwikkelingen in ons land.

De grote selectie van meer dan 350 werken, waaronder affiches en boekbanden van Jan Toorop, kamerschermen van Jac. van den Bosch, kalenderbladen van Anna Sipkema, verfijnde natuurstudies van Theo Nieuwenhuis, metaalwerk van Jan Eisenloeffel, meubels van Johan Thorn Prikker en complete interieurs van Karel de Bazel en Hendrik Petrus Berlage, biedt een rijk beeld van deze tijd. De insteek van de tentoonstelling is interdisciplinair en duidt de stroming in overkoepelende thema’s als ‘Terug naar de natuur’ en ‘Verlangen naar het Oosten’.

Naast het accent op de versmelting van de kunsten, is er aandacht voor afzonderlijke ontwerpers, waaronder een aantal tot nu toe onbekende (vrouwelijke) kunstenaars. Verder is er aandacht voor specifieke motieven en details, voor de invloed van het ontwerponderwijs en de band met Den Haag, een belangrijk centrum van de art nouveau in Nederland.

Praktisch
Art Nouveau in Nederland is te zien van 21 april 2018 tot en met 28 oktober 2018. Bij de tentoonstelling verschijnt bij WBooks een tweetalige catalogus (Nederlands, Engels), met teksten van Jan de Bruijn, Frouke van Dijke en Madelief Hohé, conservatoren van het Gemeentemuseum.

Type Expositie

Locatie Gemeentemuseum, Stadhouderslaan 41, Den Haag

Meer informatie www.gemeentemuseum.nl

Kosten 15 euro; CJP/student 12,50 1uro; museumkaart gratis

Andere evenementen

16 november 2025 — 1 januari 2030

Modernisme in Beweging – Van Glaspaleis tot Parkstad

Vide in de centrale hal, SCHUNCK Glaspaleis, Heerlen

Deze expositie toont een selectie van modernistische gebouwen uit de regio en laat zien hoe architectuur uit de bloeitijd van de mijnindustrie vandaag een nieuwe betekenis krijgt.

20 februari — 5 juli 2026

Van Almere naar Ally - 50 jaar kunst in Almere

Esplanade 10 1315 TA Almere

n Van Almere naar Ally neem je een visuele duik in de jonge ziel van de stad. Fotograaf Richard Terborg toont hoe Almeerders niet alleen kwamen om te wonen, maar om te bouwen aan cultuur, community en identiteit.

27 maart — 30 augustus 2026

Tentoonstelling Amsterdamse Architectuurprijs 2026

Arcam

Welke gebouwen geven Amsterdam vandaag vorm? Vanaf 27 maart 2026 presenteert Arcam de tentoonstelling van de Amsterdamse Architectuurprijs.

20 mei — 17 juni 2026

Stillevens van Zoetermeer: elf wijken in beeld

Forum Bibliotheek, Zoetermeer

Elf zeer verschillende fotografische architectuurbeelden gemaakt in de elf verschillende Zoetermeerse wijken: Dorp, Palenstein, Driemanspolder, Meerzicht, Buytenwegh, De Leyens, Seghwaert, Noordhove, Rokkeveen, Stadscentrum, Oosterheem.

28 mei — 28 juni 2026

Tentoonstelling over architectuurfotograaf Piet Rook

Jan Kobellstraat 78d 3026 SW Rotterdam

Op 28 mei opent in Oud House, expositieruimte te Rotterdam, een bijzondere tentoonstelling over de architectuurfotograaf Piet Rook.

3 juni 2026

Scholenbouw – standaardisatie versus maatwerk

Xplore Agora

Op woensdagmiddag 3 juni organiseert Architectenweb samen met Studio Ard Hoksbergen en Stichting Mevrouw Meijer in Xplore Agora in Amsterdam-Noord een symposium rond het ontwerpen van schoolgebouwen.

Ga naar het evenementen-overzicht