De Turnhoutse School – Huiselijk Modernisme

Technische Universiteit Eindhoven, gebouw Vertigo

De tentoonstelling ‘De Turnhoutse School – Huiselijk Modernisme’ is van 28 augustus tot 9 oktober 2014 te zien in de faculteit Bouwkunde van de Technische Universiteit Eindhoven.

Het is een productie van het Vlaamse architectuurcentrum AR-TUR, CASA Vertigo van de faculteit Bouwkunde, en het Architectuurarchief van de Provincie Antwerpen.

In de jaren 1960 wisten de Turnhoutse architecten Paul Neefs, Atelier Vanhout & Schellekens en het bureau van Lou Jansen en Rudi Schiltz bijzondere, modernistische architectuur te combineren met huiselijke en warme interieurs, op maat van de bewoners. Hun werk wordt gerekend tot het beste in Vlaanderen uit die periode. De architectuur van de Turnhoutse School is nog steeds actueel: vele Vlaamse architecten van nu zijn er sterk door beïnvloed. Koen Van Bockstal van BULK architecten vertelt hierover in een lezing op 9 september 2014.

Pal over de grens in de Vlaamse Kempen, realiseerden Paul Neefs, Atelier Vanhout & Schellekens en het bureau van Lou Jansen en Rudi Schiltz in de jaren 60 architectuur die tot het beste in Vlaanderen wordt gerekend uit die periode.

Hun werk staat bekend als de Turnhoutse School. Als docenten leidden ze in Antwerpen meerdere generaties architecten op, en promootten ze elk hun versie van een kritisch regionalisme. Hoewel ze hun onderlinge overeenkomsten zoveel mogelijk ontkenden, was er alleszins iets dat hen in de ogen van hun studenten verbond: ze waren de laatste echte modernisten. De laatste laatmodernisten.

Als bezorgde behoeders van echtheid, die ze met een bijna religieuze bevlogenheid verdedigden, wantrouwden ze het discours van het Deconstructivisme en waarschuwden ze voor het snelle gewin van de hype, die later Superdutch zou heten.

Ze apprecieerden de branie ervan, maar vreesden de vluchtigheid. Ze hadden niet helemaal ongelijk. De combinatie van gedurfd en degelijk, genoot hun voorkeur. Met hun taaiheid en weerbarstigheid in hun manier van lesgeven, bouwden ze bij hun studenten een vertragingsmechanisme in en legden ze de kiem voor de aandacht voor het metier en materialisatie, dat veel Antwerpse bureaus en in extenso de huidige Vlaamse generatie deels kenmerkt.

De tentoonstelling grijpt terug naar de bron: de radicale alledaagse woningen van de Turnhoutse School. Ze toont de ontwerpen voor achttien woonhuizen, zes van elk architectenbureau. Daarnaast zijn plannen voor sociale woonwijken te zien, anders dan in Nederland tot op vandaag uitzonderingen op de regel in de Belgische bouwpraktijk.

Te zien zijn reproducties van originele plannen uit de archieven van de architecten en van het Architectuurarchief van de Provincie Antwerpen, foto’s van Lander Loeckx en maquettes gemaakt door studenten van de Universiteit Antwerpen. Hoogtepunt is de documentaire ‘Huiselijk modernisme’ van Terenja Van Dijk, een eerdere productie van AR-TUR waarin de bouwheren en bewoners aan het woord komen.

Architect Koen Van Bockstal van BULK architecten kent de architectuur van de Turnhoutse School vanuit zijn jeugd in de Kempen. Tijdens zijn opleiding in Antwerpen kreeg hij les van zowel Paul Schellekens, Paul Neefs als Lou Jansen. Hij vertelt over de invloed van de Turnhoutse School op zijn eigen werk en dat van andere Vlaamse architecten tijdens een lezing op 9 september 2014.

De tentoonstelling is een productie van AR-TUR, centrum voor architectuur, stedelijkheid en landschap in de Kempen, in samenwerking met CASA Vertigo van de faculteit Bouwkunde, Technische Universiteit Eindhoven, en het Architectuurarchief van de Provincie Antwerpen, met financiële ondersteuning van de Vlaamse Overheid – Kunsten en Erfgoed.

Type Expositie

Locatie Technische Universiteit Eindhoven, gebouw Vertigo

E-mail

Andere evenementen

16 november 2025 — 1 januari 2030

Modernisme in Beweging – Van Glaspaleis tot Parkstad

Vide in de centrale hal, SCHUNCK Glaspaleis, Heerlen

Deze expositie toont een selectie van modernistische gebouwen uit de regio en laat zien hoe architectuur uit de bloeitijd van de mijnindustrie vandaag een nieuwe betekenis krijgt.

18 september — 29 november 2026

IABR 2026 - Systems of Support

Piekfabriek, Piekstraat 2, 3071 EL Rotter

De IABR werpt het licht op de systemen die ons dagelijks leven mogelijk maken: van water, energie en materialen tot wonen en infrastructuur.

26 september 2026 — 31 januari 2027

A Chair and You - Stoelen zoals je ze nog nooit hebt gezien

Museumpark, Westzeedijk 341 3015 AA Rotterdam

Vanaf 26 september presenteert Kunsthal Rotterdam een groots overzicht gebaseerd op een van ’s werelds belangrijkste privécollecties van stoelen, samengebracht door verzamelaar Thierry Barbier-Mueller en geënsceneerd door Robert Wilson.

1 oktober — 19 december 2026

Gebouwen door Vrouwen in het Oostelijk Havengebied

Borneo Architectuur Centrum, R.J.H. Fortuynplein 4, Amsterdam

Borneo Architectuur Centrum en Gebouwen door Vrouwen hebben de handen ineengeslagen om álle door vrouwen ontworpen projecten (architectuur, stedenbouw, landschap en kunstwerken) in het Oostelijk Havengebied in kaart te brengen.