Open Oproep: Onderzoek Naar Segregatie

Het Stimuleringsfonds voor Architectuur roept ontwerpers en onderzoekers op om segregatie te onderzoeken in samenhang met de inrichting en het gebruik van gebouwen en openbare ruimte.

Het SfA signaleert dat met de discussie over de herpositionering van de overheden ook het debat over de ‘maakbare samenleving’ weer in de belangstelling staat. Veronderstelling is dat de idealen en de werkwijzen die verbonden zijn met het denken over de samenleving aanpassing behoeven om ze te kunnen positioneren in de condities van de 21e eeuw. De vraag is of hierin een rol en verantwoordelijkheid is weggelegd voor architecten, stedenbouwers en landschapsarchitecten.

Met het afbouwen van de verzorgingsstaat is het ideaal van de maakbare samenleving in Nederland in diskrediet geraakt. Dat betekent nog niet dat architecten, stedenbouwers en landschapsarchitecten nu gevrijwaard zijn van het beïnvloeden van samenlevingsverbanden. Integendeel; juist doordat dit ideaal lange tijd geen deel meer uitmaakte van het vakdebat is de kans groot dat ontwerpers impliciet bijdragen aan de wijze waarop de samenleving functioneert. En het is niet onmogelijk dat ze daarin onbedoeld bijgedragen hebben aan het vergroten van de segregatie tussen subculturen.

Het ideaal van de maakbare samenleving was gericht op emancipatie van de lagere sociaaleconomische klassen. Dit is in de afgelopen periode volledig verdrongen door de aandacht voor culturele verschillen. Die moeten door ‘integratie’ zoveel mogelijk verdwijnen. Deze politiek populaire variant op het geloof in ‘maakbaarheid’ verliest de sociaaleconomische werkelijkheid uit het oog. Consequentie is dat er ook in architectuur en stedenbouw weinig interesse was en is voor de potentie van de stad als veelzijdige emancipatiemachine.

Het belang om regionale subculturen te ondersteunen in hun voortbestaan staat nauwelijks ter discussie. Door krimp van de economie en de bevolking ontstaan in delen van het land achterstandsregio’s . Met de opkomst van deze krimpregio’s komt de maakbare samenleving weer prominent op de agenda.

Regio’s vragen aandacht en financiële steun om hun voorzieningen en werkgelegenheid op peil te houden. Niemand vindt dat deze regio’s aan hun lot over gelaten kunnen worden nu leegstand dreigt en scholen en winkels sluiten. Deze regio’s vertonen gelijkenissen met stedelijke gebieden, die ook kampen met leegstand, een gebrek aan werk en voorzieningen. Vaak bewoond door een diversiteit aan autochtone en allochtone subculturen.

De vraag is welke middelen architecten, stedenbouwers, landschapsarchitecten in handen (willen) hebben om segregatie tussen subculturen tegen te gaan. Is het mogelijk om het oude ideaal van de stad als emancipatiemachine te ondersteunen met ruimtelijke interventies? En zijn deze wel effectief wanneer ze uitsluitend gericht zijn op culturele emancipatie? Of is emancipatie pas voltooid, wanneer culturele emancipatie gelijk opgaat met sociaaleconomische verbeteringen in de leef-, onderwijs-, en werksituatie? En welke mogelijkheden hebben ontwerpers om hieraan bij te dragen?

Stimuleringsfonds Creatieve Industrie

Type Prijsvraag

Doelgroep Ontwerpers en onderzoekers

Meer informatie Inge de Boer

Prijs Maximaal € 7.500

Prijsuitreiking 1 juli

E-mail

Andere evenementen

16 november 2025 — 1 januari 2030

Modernisme in Beweging – Van Glaspaleis tot Parkstad

Vide in de centrale hal, SCHUNCK Glaspaleis, Heerlen

Deze expositie toont een selectie van modernistische gebouwen uit de regio en laat zien hoe architectuur uit de bloeitijd van de mijnindustrie vandaag een nieuwe betekenis krijgt.

18 september — 29 november 2026

IABR 2026 - Systems of Support

Piekfabriek, Piekstraat 2, 3071 EL Rotter

De IABR werpt het licht op de systemen die ons dagelijks leven mogelijk maken: van water, energie en materialen tot wonen en infrastructuur.

26 september 2026 — 31 januari 2027

A Chair and You - Stoelen zoals je ze nog nooit hebt gezien

Museumpark, Westzeedijk 341 3015 AA Rotterdam

Vanaf 26 september presenteert Kunsthal Rotterdam een groots overzicht gebaseerd op een van ’s werelds belangrijkste privécollecties van stoelen, samengebracht door verzamelaar Thierry Barbier-Mueller en geënsceneerd door Robert Wilson.

1 oktober — 19 december 2026

Gebouwen door Vrouwen in het Oostelijk Havengebied

Borneo Architectuur Centrum, R.J.H. Fortuynplein 4, Amsterdam

Borneo Architectuur Centrum en Gebouwen door Vrouwen hebben de handen ineengeslagen om álle door vrouwen ontworpen projecten (architectuur, stedenbouw, landschap en kunstwerken) in het Oostelijk Havengebied in kaart te brengen.