5-2-2008
de opgave

’t Vaneker is een gebied met een kleinschalig, halfopen landschap in de noordelijke stadsrand van Enschede. Karakteristieke identiteitsdragers vormen de voor Nederlandse begrippen grote hoogteverschillen, welke in belangrijke mate bepaald worden door de beeklopen van de Eschbeek in het noorden, de Vanekerbeek in het zuiden en de centraal in het gebied gelegen kwelzones. Tussen de beekdalen liggen de oude bouwgronden of essen als een ring om het gebied, herkenbaar door hun hogere en licht bolle ligging. Beekdalen en essen vormen vanouds de open delen in het kleinschalige landschap.
Het gebied vertegenwoordigt belangrijke landschappelijke, cultuurhistorische en natuurwaarden en heeft in potentie een betekenis als stedelijk uitloopgebied van Enschede en als buffer tussen de stad en Lonneker.
MTD landschapsarchitecten kreeg in maart 2006 opdracht om, in de rol van superviserend landschapsarchitect, samen met de gemeente Enschede, te werken aan een stedenbouwkundig / landschappelijk ontwikkelingsplan en een beeldkwaliteitsplan voor het gebied. De ambitie van de gemeente is om met de plannen twee specifieke wensbeelden te verenigen. Wel te verstaan de vraag naar woningen in de top van de markt en de integratie en interactie van landschap en wonen middels eigentijdse en twentse architectuurvormen. De ‘draagkracht’ van het landschap staat hierbij voorop. In het ontwikkelingsplan wordt een krachtig en vitaal kader van landschappelijke structuurdragers ontwikkeld dat een leidraad kan vormen voor de toekomstige ontwikkeling van het gebied tot een uniek en lommerrijk woonlandschap.


het ontwerp

Eerste strategische inzet van het ontwikkelingsplan is het versterken van de beken en essen als dragers van de open ruimten en natuurwaarden binnen
’t Vaneker. De openheid van deze buitenste zone wordt versterkt door de bosachtige zone, die hier direct aan grenst. Deze zone wordt in hoge mate bepaald door de reeds aanwezige boselementen aangevuld met nieuwe bosaanplant, waarmee een beeld ontstaat van ´groene´ kamers met zichtlijnen op de beekdalen en essen. In de boszone worden zeer exclusieve landhuizen ontwikkeld met een grondgebied van minimaal 4000 m2. Zij krijgen, afhankelijk van hun ligging, een bebossingsopdracht van 10 tot 60% van hun grondgebied. Als verbijzondering zijn in deze zone een viertal buitenplaatsen gesitueerd. De buitenplaatsen worden ontwikkeld ten behoeve van klein aantal exclusieve appartementen op een gezamenlijk grondgebied van minimaal 20.000 m2.
Langs de boszone wordt de Gruisweg niet alleen geïntroduceerd als belangrijke structuurlijn met een betekenis als exclusieve ontsluitingslijn ten behoeve van de landhuizen en buitenplaatsen, maar ook als aantrekkelijke recreatieve route met voortdurend wisselende zichten op de open zone en de landhuizen.
De ring van landhuizen begrenst binnen ’t Vaneker een centraal gelegen halfopen zone. Dit gebied wordt ontwikkeld volgens een Twentse archetypische verkaveling met clusters van 3 tot 5 erven van minimaal 1.000 m2. De afzonderlijke clusters worden ontsloten middels een gezamenlijke oprijlaan en erf. Vanaf het gezamenlijke erf worden vervolgens de afzonderlijke landhuizen ontsloten. Het ´groene´ beeld in deze zone wordt gewaarborgd door houtwallen en boerenhagen rond de clusters en op de erfscheidingen en door het informele profiel van de ontsluitingslijnen met brede grasbermen en greppels.