Andrea de Pietro della Gondola, die de achternaam Palladio aannam, is de meest invloedrijke architect uit de late Renaissance. Tegen de ontwikkelingen van die periode in ontwikkelde hij een strenge, rustige bouwstijl. Hij greep terug op de klassieke voorschriften voor maatverhoudingen en noemde Vitruvius zijn enige leermeester. Hiermee luidde hij het classicisme in.
 
achtergrond
Palladio werd geboren in Padua, als zoon van een molenaar. Op dertienjarige leeftijd ging hij in de leer bij een steenhouwer, maar vluchtte een jaar later om onder zijn contract uit te komen. Hij belandde in de gilde van steenhouwers en metselaars in de Vicenza, alwaar hij na enige jaren graaf Giangiorgio Trissino ontmoette. Deze ontdekte zijn architectonische kwaliteiten en gaf hem zijn naam Palladio, naar de Griekse godin Pallas Athene.
 
Dankzij Trissino kon Palladio doordringen tot de adellijke kringen van Vicenza en mocht hij meedoen aan een prijsvraag voor een nieuwe façade van het stadhuis. Geïnspireerd door een eveneens door de adel bekostigde studiereis naar de antieke ruïnes in Rome ontwierp hij een klassieke gevel voor het Middeleeuwse gebouw. In hetzelfde jaar 1549 werkte hij mee aan het ontwerp van het Palazzo della Ragione in Vicenza. Hij was verantwoordelijk voor de loggia's, die voldeden aan het klassieke verhoudingsideaal. 

overige werken
Zijn meest invloedrijke bouwwerken waren echter de villa's die hij voor de adellieden ontwierp. Het onbetwiste hoogtepunt is de Villa Rotonda (1556), een centraalbouw met vier identieke symmetrische gevels. Palladio richtte zich op latere leeftijd ook op kerkelijke architectuur. Met de San Giorgio Maggiore (1576-1610) in Venetië was hij de eerste die het lukte om een centraalbouw in een Latijns kruis-plattegrond te plaatsen. Ook dit gebouw oogt monumentaal en rustig.
 
Een van zijn laatste twee werken behoort ook tot de hoogtepunten uit zijn oeuvre. Het Teatro Olimpico (1585) is een schouwburg, waar in het decor drie poorten zijn geplaatst, met uitzicht op een aantal oneindig doorlopende straten. Hij verwezenlijkte hiermee de droom van het perspectief die de Renaissance beheerste. Het gebouw werd, zoals vele bouwwerken die door Palladio zijn ontworpen, na zijn dood voltooid door zijn leerling Vincenzo Scamozzi. 
 
Palladio was invloedrijk met zijn gewoonte om een gebouw uit meerdere verdiepingen en onderdelen op te bouwen, maar daarmee toch een harmonisch geheel te creëren. Het Engels classicisme (heet niet voor niets palladianisme) is hierop geïnspireerd, maar ook een gebouw als het Koninklijk Paleis op de Dam. 
 
Palladianisme
Het theoretische werk I Quattro Libri dell'Architettura (1570), waarin Palladio het ontwerp van zijn gebouwen uiteenzet, is van doorslaggevend belang geweest voor de verspreiding van zijn architectonische principes. Later werd zelfs een architectuurstroming, het Palladianisme, naar Andrea Palladio vernoemd.